Cua bò mấy trăm?

Thảo luận trong 'ĐỜI SỐNG XÃ HỘI' bắt đầu bởi truongluu1575, 25/08/2011.

  1. truongluu1575

    truongluu1575 Ong tìm mật

    Đang say sưa cụng ly bia và nhấm mấy hạt lạc luộc với cánh bạn già, bỗng đám thanh niên trẻ bàn bên cao giọng gọi nhân viên phục vụ “Này! Cua bò mấy trăm?” Nhân viên trả lời: “Nhỏ thì 28”. Tôi chẳng hiểu họ hỏi cái gì và chợt nhớ câu chuyện mà một thầy đồ ở Ninh Bình kể cho nghe ngày nào. Chuyện có thực hay không, chẳng ai hay nhưng nó vẫn lưu truyền trong dân gian. Ấy là câu chuyện “Cua bò mấy chân ? ”


    Có một đề thi oái oăm được đặt ra cho các sĩ tử “Cua bò mấy chân?”. Nghe câu hỏi, các sĩ tử vã mồ hôi hột. “Con cua tám cẳng hai càng. Một mai hai mắt rõ ràng con cua” thì trẻ con nào cũng thuộc. Vậy khi bò trên mặt đất thì nó dùng mấy chân? Tám cẳng hay cả cẳng và càng thành 10 chân? Lại có kẻ nghĩ: con cua có tám cẳng hai càng coi như là 10. Con bò có bốn chân. Vậy số chân của cua và bò cộng lại phải là 14 mới có lí. Vậy là cùng một đầu bài mà mỗi sĩ tử trả lời một kiểu và kết cục ai được giám khảo định chọn ra làm quan thì dù có trả lời 8 chân, 10 chân hay 14 chân cũng đỗ. Ai bị giám khảo muốn loại thì 8 cẳng, 10 chân hay 14 chân cũng bị ra rìa. Cái lối thi cử mập mờ kiểu “Triết học” lạ lùng này không biết có từ bao giờ nhưng nó phản ảnh một thực tế sinh động: Quyền lựa chọn bao giờ cũng thuộc về kẻ có quyền ra quyết định.

    Vậy các chú thanh niên bàn bên chắc hiểu nhầm câu chuyện xưa hay sao nên mới ra cái đầu đề lạ và câu hỏi lạ “Cua+bò mấy trăm?” và trả lời cũng lạ “nhỏ 28?”. Tò mò tôi quay sang hỏi. Cánh thanh niên đang phừng phừng hơi men cười mà rằng “Trời ơi! Bố già lạc hậu quá! Chẳng biết ăn biết uống là gì cả. Các bố sinh ra thời tem phiếu có khác. Chỉ độc mấy lạng thịt mỗi tháng và mấy mớ rau muống nên chẳng hiểu gì ẩm thực cả”. Nhìn lũ choai choai đáng tuổi con mình mà thời chúng còn ẵm ngửa bố mẹ chúng đã phải để dành tem phiếu cả tháng xếp hàng từ ba bốn giờ sáng để mua chút “sườn, giò” về nấu cháo nuôi chúng đang vui cười trước bàn tiệc ê hề thịt cá tôi cũng thấy vui và đành phải tu một hơi vại bia chịu phạt vì câu hỏi ngớ ngẩn trước lũ trẻ. Chịu phạt xong chúng mới trả lời.

    “Bố không biết à? Chúng con gọi món lẩu cua bò đấy. Lẩu cua đồng sống và thịt bò sống nhúng nước lẩu. Ngon tuyệt trần đời mà bố không biết. Chỉ hai trăm tám một nồi nhỏ thôi bố ạ. Thế bố đã ăn bún riêu có tái bò và đập trứng gà chưa? Bố đã xơi cua đồng vị thành niên tẩm bột chiên bơ chưa?”. Quả thật tôi chưa nghe thấy lẩu cua bò bao giờ. Còn riêu cua bò và trứng thì đã thấy nhưng chưa nếm bao giờ. Cua đồng vị thành niên chiên bơ thì nghe lạ quá! Ăn uống ngày nay nó toàn cầu hóa vậy ư?

    Thuở xưa, các nhà đại ẩm thực học cổ điển như Vũ Bằng, Thạch Lam, Nguyễn Tuân khi bình về ẩm thực, các cụ không chỉ mô tả, xuýt xoa thể hiện cái cảm khoái của mình trước những hương vị lạ lùng, sắc thái lạ lùng mà chỉ ẩm thực Việt mới có. Các cụ còn chê những kẻ phàm phu tục tử ăn uống lăng nhăng ‘tả pí lù’. Ăn phở gà thì bị chê là thịt gà nó làm chua phở đi. Đã ăn phở thì chỉ có phở bò chín. Cho cái này, cái kia vào thì nó “ám sát” cái vị chính thống của món ăn cổ điển đi. Bây giờ thiên hạ ăn đủ loại phở. Có nơi người ta ăn cả phở dưa chua, phở đậu, phở lạc trong thời chiến. Lại có người mê thịt chó làm cả phở chó nữa. Thời của cụ Thạch Lam thì quán phở của ba mẹ con hàng phở bán trong nhà thương là ngon nhất và đặc biệt có cả cà cuống cay. Đố ai bói ra một bát phở cà cuống trên cả nước Việt Nam hôm nay. Nếu tìm thấy tôi xin chịu nộp tiền chi cho tất cả bàn tiệc!

    Hình như bảo lưu, tôn thờ cái giá trị cổ là một trong những đặc trưng văn hóa của người Việt. Người ta không thích đổi thay. Bao giờ cũng phải theo một chuẩn mực cổ điển. Trong hội họa hay chụp ảnh vẽ truyền thần thuở xưa, vẽ người là phải đầy đủ mắt mũi tay chân. Ảnh thờ bao giờ cũng phải ngồi nghiêm chỉnh trên sa lông Tàu, hai tay để trên đầu gối, mười ngón tay xoè ra cho đầy đủ. Làm gì có vẽ lập thể mặt người mà vẽ có đến mấy mắt mấy mũi, mắt ngang mắt dọc…Nghệ thuật tạo hình hiện đại bây giờ thì đủ mọi thể loại. Ai muốn hiểu muốn thích ra sao thì tùy. Ăn uống, ẩm thực cũng là một nghệ thuật, vậy thì ngoài cái ẩm thực cổ điển ấy cũng có nghệ thuật ẩm thực hiện đại chứ? Vả lại ăn uống là cái quyền của cái mồm. Chẳng có pháp luật nào cấm cái mồm ăn mọi thứ nó thích trừ “ăn bẩn nói liều” mà thôi. Vậy thì họ ăn bò với cua thì mặc họ. Anh không thích thì ai mời cứ tự nhiên mà kiếu. Thích thì ăn, chẳng thích thì thôi.

    Đem chuyện cái lẩu bò cua ra kể với vợ. Bà xã nhà tôi chê “Ai lại ăn như thế! bò ăn với cua đồng nó ngang chết!”. Vốn là người nghiên cứu sinh học, tôi nói đùa “đúng! các cụ bảo ngang như cua thế mà đúng. Con cua chỉ biết có đi ngang”. Bà xã tôi vốn là giáo viên lí luận nghệ thuật bảo tôi: “làm gì có chuyện cua đi ngang. Con cua có hai mắt ở phía trước nó phải chạy thẳng tiến về phía trước chứ sao lại chạy ngang”. Nghe có lí. Con người có hai mắt ở phía trước nên phải đi thẳng về phía trước, chỉ trừ có mấy tay lính cảnh đi duyệt binh, chào khách ngoài sân bay thì cứ quay mặt sang trái vênh mặt giương súng đều tăm tắp đi về phía trước mà thôi. Cái ô tô có hai đèn pha ở phía trước thì cũng chạy thẳng về đằng trước, có ai đặt đèn pha ở hai thành xe, có ô tô nào chạy ngang đâu? Tôi đâm hoang mang và hoài nghi cái khả năng nghiên cứu sinh học và khả năng quan sát của chính mình. Tôi quyết định phải đi chợ mua cua về làm bữa riêu và tiện thể thực nghiệm xem cua bò ra sao.

    Đã lâu không mua cua, lần này ra chợ gặp bà lão bán cua, cá, tép vặt ở Hoài Đức, nay đã là người Hà Nội. Gặp khách quen cụ bảo “Ông ơi ! Bây giờ cua đồng lên ngôi rồi đấy. 7000đ một lạng ông có mua thì mua”. Nhìn vào thau cua, thấy toàn lũ cua nhỏ tí nhỉnh hơn ngón tay cái. Tôi hỏi sao cua nhỏ vậy? Bà lão móm mém trả lời “Giời ơi! Có con nào người ta bắt sạch con ấy! Làm gì có cua to mà bán!”. Đúng thế, ruộng đồng bây giờ toàn thuốc trừ sâu, tôm cua cá chết tiệt cả. Ngoài nhà hàng đặc sản thì cua cá, ốc lươn lên ngôi, có con nào cánh nhà hàng vét sạch cả, còn đâu cua đồng mà bắt. Sau này tôi mới vỡ lẽ rằng nhiều nơi người ta đã xây tường be ruộng trũng đẻ nuôi cua. Đúng là công nghiệp hóa nông thôn. Đến cua, lươn, ếch, ba ba, rùa, gà vịt ngan ngỗng cũng ở ao xây chuồng xây tất! Gà lợn cua ốc tuốt tuốt đều xơi “cám con cò” nên ăn thịt nó cứ dai dai hôi hôi làm sao.

    Đem mẻ cua về, tôi bắt ngay con đực to khỏe nhất với cặp càng to đùng luôn giương lên đe dọa. Tôi dứ dứ tay phía trước, con cua đảo cặp mắt có cuống xoay tròn rồi vội lủi ngang. Dứ bên trái chạy bên phải. Dứ bên phải chạy sang trái. Ấn vào đằng sau cũng chỉ chạy ngang. Bây giờ tôi mới thực sự tin vào những điều mình đã học.

    Bắt con cua ra biểu diễn trước mặt bà xã. Bấy giờ bà xã tôi mới thừa nhận: “Ừ thì ra cua đi ngang thật! Thế mà tháng trước ra Trà Cổ mình thấy cua, dã tràng chạy vội vào hang cứ tưởng là nó chạy về phía trước”. Tôi cười nhắc lại một câu triết học “thực tiễn là thước đo của chân lí!” và tiện thể ba hoa khoe kiến thức của tôi về con cua mà tôi đã học được ở trường. Nào là cua thuộc lớp giáp xác, cua không có tai, nó không biết nghe mà chỉ cảm thụ được các xung động trong môi trường qua những cái lông ở chân…

    Bà xã tôi tò mò hỏi: “Vậy người ta ăn lẩu cua bò thời nay ra sao?”

    Tôi mới chỉ được xem nhưng cũng chưa ăn bao giờ. Thưởng thức ẩm thực mà chỉ có nhìn thôi thì sao mà biết được. Ăn “phở ngó”, “lẩu nhòm” thì sao biết nó ngon ra sao. Ấy là mới chỉ được ăn bằng mắt và bằng mũi thôi. Tuy nhiên tôi vẫn cứ thuật lại cái gì đã thấy.

    Người ta bê ra một nồi nước lẩu đặt trên bếp cồn đun sôi sùng sục. Nghe nói nước lẩu nấu từ xương lợn. Cua được rửa sạch, bóc mai bỏ yếm xếp ra đĩa. Thịt bò sống thái mỏng sắp vào một góc đĩa kèm theo là một đĩa rau lớn đủ loại và bún. Khi ăn thì người ta nhúng cua sống, thịt bò và rau vào nồi nước lẩu sôi và ăn cùng bún….

    Thiên hạ bảo “Cua đồng đã lên ngôi” rồi. Thế mà đúng! Tôi định bụng dành tiền hôm nào rủ bà xã và bè bạn đi ăn thử một loạt các kiểu cua + bò xem nó ra làm sao. Dù có “ ngang” thì cũng phải ăn mới biết nó ngang ra làm sao chứ.

    Thực tiễn là thước đo của chân lí mà!


    VŨ THẾ LONG
     

Chia sẻ trang này